Âm nhạc không giống nhÆ° bóng Ä‘á. Người ta có thể xem Ä‘á banh má»™t mình, vá»— Ä‘ùi Ä‘ánh Ä‘ét trÆ°á»›c má»™t pha bóng hay nhÆ°ng riết rồi cÅ©ng… Ä‘au Ä‘ùi và quan trọng nhất là không có ai để nghe những lời bình luận mà người nói ra luôn tá»± thấy là “vừa sắc sảo, vừa hóm hỉnh” sau má»™t cú Ä‘i bóng huyền ảo hay má»™t cú sút vọt xà.

NhÆ°ng âm nhạc thì khác, dù có quan trọng phần nhìn đến thế nào Ä‘i nữa, người ta vẫn phải lắng nghe nhạc rồi má»›i bình luận hay cảm nhận trọn vẹn. Thế nhÆ°ng ở thời nào, thì các quán cà phê nhạc có thêm phần hình ảnh cÅ©ng không vì thế mà vắng khách. Đến quán cà phê, là tá»± hứa hẹn trÆ°á»›c viá»…n ảnh đặt mình vào má»™t music box – má»™t khoảng không gian trong Ä‘ó không chỉ thính giác, mà thị giác của bạn cÅ©ng đắm vào từng giọt nhạc.

Thời hoàng kim “xem nhạc”

Thời hoàng kim của cà phê video nhạc là trong thập niên 1990, khi các phÆ°Æ¡ng tiện giải trí trong nÆ°á»›c còn khá nghèo nàn. Dân mê nhạc quốc tế có thể nghe thuá»™c lòng Right here waiting của Richard Marx hay Nothings gonna change my love for you do Glenn Medeiros hát mà không mấy người biết được mặt mÅ©i các anh chàng này ra sao.

TÆ°Æ¡ng tá»± nghe Samatha Fox hát thì không ấn tượng bằng xem clip Touch me của cô ca sÄ© có vòng má»™t “siêu khủng hoảng” này. Đài truyền hình năm thì mười họa má»›i có má»™t chÆ°Æ¡ng trình ca nhạc quốc tế để xem. Tôi luôn chuẩn bị sẵn băng video để thu lại vì clip phát trên Ä‘ài lúc Ä‘ó thường khá khác biệt vá»›i những gì Ä‘ang có trên thị trường.

Tôi thu được California dreaming của Beach boys và The first cut is the deepest của Rod Stewart từ các chÆ°Æ¡ng trình nhÆ° vậy. Nắm bắt nhu cầu nghe và phải “nhìn” của giá»›i trẻ, các cá»­a hàng cho thuê băng video thời Ä‘ó dù chất đầy phim bá»™ Hồng Kông cho đến phim hành Ä‘á»™ng Mỹ nhÆ°ng vẫn dành má»™t góc nhỏ cho các băng video ca nhạc.



Ông vua nhạc Pop được coi là người Ä‘ã mở ra kỉ nguyên "video clip" ca nhạc
Chỉ có Ä‘iều nghe nhạc qua loa tivi thì không sÆ°á»›ng mấy. Cho nên dịp rảnh rá»—i, kéo nhau Ä‘i quán cà phê “xem nhạc” là má»™t thú vui “tao nhã” của những anh chàng cô nàng mười tám Ä‘ôi mÆ°Æ¡i của 10 năm trÆ°á»›c.

NhÆ° trong bài viết về Michael Jackson, thiên tài này Ä‘ã mở ra má»™t chân trời má»›i cho video clip, biến các clip này thành phÆ°Æ¡ng tiện quảng bá cá»±c kỳ hữu hiệu cho âm nhạc.

Các clip nhạc thường được dá»±ng chi tiết, giống nhÆ° má»™t bá»™ phim ngắn, có diá»…n viên ngôi sao. Có giai Ä‘oạn gần nhÆ° quán cà phê nào cÅ©ng chiếu clip Black or white vá»›i phần mở đầu thú vị của ngôi sao nhí Macaulay Culkin.

Từ khi mở ra việc “xem nhạc” vá»›i kênh MTV, những ý kiến trái chiều xuất hiện. Người bảo thủ không chấp nhận được việc âm nhạc của Ä‘ôi tai bị chi phối bởi Ä‘ôi mắt nhÆ°ng vá»›i giá»›i trẻ thì trào lÆ°u này quá cuốn hút.

“Xem nhạc” vụt lên nhÆ° má»™t giá trị má»›i, chẳng kém cạnh “nghe nhạc”. Kênh truyền hình này tức khắc hình thành nên cả má»™t thế hệ MTV mà nhóm Dire Straits từng hát “I want my MTV” trong bài Money for nothing.
 
Thiên đường nÆ¡i Ä‘âu?

Rạp chiếu phim Vinh Quang cÅ© - nay Ä‘óng Ä‘ô sân khấu kịch Sài Gòn - là má»™t cá»™t mốc khó quên trong sá»± nghiệp “xem nhạc” của những chàng trai mê nhạc quốc tế ngày ấy nhÆ° tôi.

Tôi xem clip In the flesh, Run like hell và Waiting for the worm trong album The Wall của Pink Floyd đầu tiên tại Ä‘ây. Đây là nÆ¡i má»™t chàng sinh viên có thể uống má»™t ly nÆ°á»›c và ngồi cả ngày để xem nhiều clip lạ thay vì quanh Ä‘i quẩn lại má»™t số bài hát quen thuá»™c nhÆ° các quán khác.

Đường Lê Văn Sỹ cÅ©ng có nhiều quán cà phê video nhạc, đặc biệt là nhạc rock. Trên đường Hồ Văn Huê, bên cạnh má»™t trại hòm là má»™t quán có cái tên thật trá»› trêu là… Paradise.

Chính ở nÆ¡i tôi Ä‘ã viết giấy yêu cầu và được chiếu bài Afraid to shoot stranger của Iron Maiden. Rồi theo vòng bánh xe, tôi Ä‘i xa hÆ¡n, tá»›i dÆ°á»›i chân cầu chữ Y để “xem nhạc”. NÆ¡i Ä‘ây có má»™t quán video nhạc rock, nÆ¡i mà các yêu cầu “nặng Ä‘ô” nhÆ° Slayer hay Pantera vẫn được dá»… dàng Ä‘áp ứng. Vì có được nguồn Ä‘Ä©a từ má»™t cá»­a hàng khá nổi tiếng ở thành phố nên quán dÆ°á»›i chân cầu này cÅ©ng là nÆ¡i tôi được xem các clip nhạc hồi Ä‘ó rất hiếm hoi nhÆ° You của Ten Sharp và Bird of paradise của Snowy White.

Đầu những năm 2000, dân kinh doanh lúc Ä‘ó cÅ©ng nhanh nhạy vá»›i nhu cầu “xem nhạc” nên xuất hiện những Ä‘Ä©a VCD tập hợp  bài hát được yêu thích. Khổ ná»—i, nhạc má»™t đằng, hình má»™t nẻo.

Ví dụ nhÆ° những cảnh bắn súng tÆ°ng bừng của phim Desperado được lồng nhạc bài Sutters mill dù rằng trọn vẹn bá»™ phim này không hề có giọng hát của Dan Fogelberg. Chỉ hợp má»™t chút xíu ở chá»— bài Sutters mill cÅ©ng viết về chuyện tìm vàng, về xưởng cÆ°a của John Sutter, nÆ¡i khởi đầu cho việc đổ xô Ä‘i tìm vàng ở California ở thế ká»· 19.

Còn Desperado dù xảy ra ở Mexico nhÆ°ng cÅ©ng có quán rượu, cao bồi và đấu súng! Bản Casablanca của Bertie Higgins – vốn được nhiều ca sÄ© Việt cover - thì được lồng vào bá»™ phim Ä‘en trắng kinh Ä‘iển cùng tên Casablanca vá»›i Humprey Bogart và Ingrid Bergman dù rằng Casablanca - phim ra đời năm 1942 còn Casablanca - nhạc má»›i được sáng tác trong thập niên 1980.

Nếu lục lại trí nhá»› thì còn vô số những clip nhạc “vô duyên” nhÆ° vậy. NhÆ°ng trong giai Ä‘oạn hiếm hoi Ä‘ó thì các clip nhạc này vẫn được chiếu Ä‘i chiếu lại tại các quán cà phê nhạc và làm người trẻ dừng hẳn các câu chuyện, tai lắng nghe, mắt dán lên màn hình…

Những hộp nhạc nhỏ hơn

Má»™t thời gian sau giai Ä‘oạn hoàng kim của các quán sá»­ dụng băng video hay VCD, quán cà phê nào mạnh dạn đầu tÆ° chiếu nhạc Ä‘Ä©a LD (laser disc) sẽ thành “Ä‘iểm sáng” vì chất lượng âm thanh và hình ảnh đều hÆ¡n hẳn. Những quán này dành cho giá»›i có tiền. Sinh viên phải “chắt bóp” lắm lâu lâu  má»›i dám ghé vào má»™t lần cho thỏa.


Má»™t vài lần, tôi ngồi chọn nhạc cho quán cà phê video trên đường Hồ Xuân HÆ°Æ¡ng, cÅ©ng chỉ vì mê mẩn vá»›i lượng LD mà quán này sở hữu. Các quán cà phê “xem nhạc” trên đường Lý Chính Thắng cÅ©ng là thiên đường vì xem xong, bạn có thể Ä‘i vài bÆ°á»›c thôi là mua được băng video hay Ä‘Ä©a VCD có clip nhạc mình vừa xem.

Cho đến khi DVD ra đời, LD nhanh chóng cáo chung vì kích thÆ°á»›c cồng kềnh bất tiện của nó, còn VCD thì chất lượng lẫn tuổi thọ đều thua xa DVD. DVD cùng vá»›i các bá»™ dàn nhà hát tại gia (home theater) giá ngày càng rẻ, thêm nữa là truyền hình cáp vá»›i các kênh nhạc 24/24 nên gần nhÆ° cà phê “xem nhạc” chỉ còn là hoài niệm.

CÅ©ng có vài quán cà phê hạng sang ở các khu trung tâm vẫn chịu khó chiếu nhạc trên các màn hình LCD choán cả mảng tường, nhÆ°ng xem ra khách trẻ sinh viên đến quán để kết nối hifi là chính. Vá»›i chiếc lappy và Ä‘ôi earphones gắn vào tai, má»™t chàng trai, cô gái sành Ä‘iệu nào cÅ©ng có thể chọn vài clip Ä‘ang hot nhất của Lady Gaga hay Beyonce vừa xem vừa nghe má»™t mình.

Nếu hứng thú, thì chia sẻ đường link đến má»™t người bạn, có thể cÅ©ng Ä‘ang ngồi cắm cúi vào chiếc lappy ngay cạnh bên, hoặc Ä‘ang ở Ä‘âu Ä‘ó cách xa cả ná»­a vòng Trái đất. Không chia sẻ nào là không thể, trong thời buổi viá»…n liên toàn cầu. Những music box – không gian nhạc cho người trẻ - vẫn thế, nhÆ°ng chia nhỏ hÆ¡n, riêng tÆ° hÆ¡n, nhÆ°ng lại gần gÅ©i nhau hÆ¡n, theo má»™t cách má»›i.

Tuy vậy, nói Ä‘i cà phê thì trong vô thức, người ta vẫn thầm mong  chia sẻ má»™t cái gì chung. Đến lúc này thì các loại hình khác bắt đầu lên ngôi nhÆ° cà phê hi-end hay cà phê nhạc sống.

NhÆ°ng Ä‘ó là má»™t câu chuyện dành cho lá thÆ° khác…

Trí Quyền