Chiến dịch váºn Ä‘á»™ng cứu sông Mêkông do các nhà môi trÆ°á»ng thuá»™c "Liên hiệp cứu lấy sông Mêkông" (Save the Mekong Coalition – SMC) chủ xÆ°á»›ng, tính đến cuối tháng 6/2009 Ä‘ã thu hút được gần 17.000 ngÆ°á»i sau hÆ¡n ba tháng triển khai, trong số Ä‘ó có hÆ¡n 11.000 cÆ° dân trong vùng lÆ°u vá»±c sông Mêkông và khoảng 5.000 ngÆ°á»i khắp nÆ¡i trên thế giá»›i.
SMC được thành láºp năm 2008 vá»›i nhiệm vụ chính là bảo vệ sông Mêkông, mà mục tiêu trÆ°á»›c mắt là theo dõi chặt chẽ việc Trung Quốc xây dá»±ng khoảng 11 Ä‘áºp thủy Ä‘iện ở thượng lÆ°u con sông, Ä‘e dá»a đến nguồn sống cÅ©ng nhÆ° cách sống của hàng chục triệu cÆ° dân ở khu vá»±c hạ nguồn sông Mêkông. Tổ chức Southeast Asian Rivers Network Æ°á»›c tính rằng, nguồn cá dá»± trữ ở khu vá»±c biên giá»›i Thái Lan - Lào Ä‘ã giảm má»™t ná»a do những hoạt Ä‘á»™ng các dá»± án xây dá»±ng Ä‘áºp của Trung Quốc, không giá»›i hạn ở dải sông thuá»™c chủ quyá»n của há».
Bản kiến nghị bằng bảy thứ tiếng nói trên Ä‘ã được gá»i đến chính phủ các nÆ°á»›c thành viên của Ủy há»™i sông Mêkông (Mekong River Commission - MRC) là Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam, nhÆ°ng không Ä‘á» cáºp gì đến các con Ä‘áºp mà Trung Quốc Ä‘ã xây dá»±ng ở thượng nguồn cùng hàng loạt các công trình thủy Ä‘iện khác, phải chăng vì Bắc Kinh không phải là thành viên của MRC?
Lần này mục tiêu lá»›n nhất mà cuá»™c váºn Ä‘á»™ng của SMC hÆ°á»›ng tá»›i là thuyết phục chính phủ các nÆ°á»›c Thái Lan, Lào, Campuchia dỡ bá» kế hoạch xây dá»±ng 11 Ä‘áºp thủy Ä‘iện trên dòng chảy chính của sông. Vào tháng 6/2007, Chính phủ Lào Ä‘ã phê chuẩn ban đầu cho con Ä‘áºp trị giá 1,7 tá»· USD trên sông Mêkông do hai công ty năng lượng Trung Quốc xây dá»±ng. Má»™t công ty Trung Quốc khác Ä‘ang tiến hành nghiên cứu tính khả thi của dá»± án năng lượng sông Mêkông ở Campuchia. Ngoài ra, vài con Ä‘áºp phụ khác trên sông Mêkông ở Äông Nam Á cÅ©ng sẽ được tài trợ bởi Ngân hàng China Exim, tổ chức tín dụng lá»›n nhất của Trung Quốc.
Nếu những kế hoạch trên Ä‘ây trở thành hiện thá»±c, hàng triệu ngÆ°á»i dân trong lÆ°u vá»±c sẽ bị ảnh hưởng, mất sinh kế và không được đảm bảo vá» lÆ°Æ¡ng thá»±c. Việc xây Ä‘áºp cÅ©ng sẽ làm suy kiệt các loài cá di cÆ°, má»™t trong những nguồn thủy sản hứa hẹn nhất của sông Mêkông, đồng thá»i gây ra nhiá»u hệ lụy vá» môi trÆ°á»ng và văn hóa, xã há»™i.
Má»™t con số Ä‘áng kinh ngạc: khoảng 17% số cá Ä‘ánh bắt được ở các vùng nÆ°á»›c ná»™i thủy trên khắp thế giá»›i là từ con sông này và 90% cÆ° dân của lÆ°u vá»±c sông Mêkông là nông dân lâu nay sống phụ thuá»™c chủ yếu vào những cánh đồng được cung cấp phù sa màu mỡ cùa dòng sông.
Sông Mêkông chảy vào Việt Nam qua hai ngã sông Tiá»n và sông Háºu. Má»™t khi các con Ä‘áºp kể trên được xây dá»±ng xong, nÆ°á»›c ta do ở cuối nguồn sẽ bị thiệt hại nhiá»u nhất. Số lượng ngÆ°á»i Việt Nam sinh sống ở vùng lÆ°u vá»±c sông Mêkông lên đến 17 triệu, chiếm gần 1/3 tổng số 60 triệu cÆ° dân toàn khu vá»±c.
Hoàng Hôn Trên Sông
Ông Ngô XuânQuảng, thuá»™c Viện Sinh há»c Nhiệt Ä‘á»›i Việt Nam, cảnh báo, vùng đồng bằng sông Cá»u Long sẽ phải gánh chịu các tác hại nặng ná» do việc dòng Mêkông bị ngăn chặn, từ nguy cÆ¡ không còn phù sa màu mỡ, nÆ°á»›c ngá»t bị thiếu khiến đất hóa phèn, cho đến nguy cÆ¡ lượng cá Ä‘ánh bắt tụt giảm, chÆ°a kể hiện tượng dòng chảy của sông Mêkông yếu Ä‘i sẽ làm cho nÆ°á»›c biển lấn vào gây ngáºp mặn. Nghiêm trá»ng nhất là hai tỉnh An Giang và Äồng Tháp sẽ bị nạn đất xói mòn, còn Tiá»n Giang thì sẽ bị khô hạn.
Thế nhÆ°ng Ä‘áng buồn hÆ¡n cả là có vẻ nhÆ° chúng ta chÆ°a quan tâm Ä‘úng mức vá» hiểm há»a khôn lÆ°á»ng ấy, thể hiện qua việc chỉ vá»n vẹn hÆ¡n 300 ngÆ°á»i Việt Nam ký tên vào bảng kiến nghị nói trên, so vá»›i Lào là 611 ngÆ°á»i, Campuchia là 2.673 ngÆ°á»i, Thái Lan 7.756 ngÆ°á»i.
Nên chăng các tổ chức, Ä‘oàn thể trong nÆ°á»›c mở cuá»™c váºn Ä‘á»™ng ngÆ°á»i dân hưởng ứng chiến dịch của SMC, bằng cách vào trang web:
http://www.savethemekong.org/?langss=vi
Ghi tên mình vào bảng kiến nghị là góp phần tham gia vào việc bảo vệ môi trÆ°á»ng sinh thái của dòng Mêkông nói chung và vùng đồng bằng sông Cá»u Long nói riêng.
(Theo www.tuanvietnam.net)
