Bài viết này nói về cách luyện nghe tiếng Anh, Luyenghetienganh sÆ°u tầm được trên internet.

Má»™t trong những trở ngại lá»›n nhất của chúng ta khi học má»™t ngoại ngữ ấy là chúng ta quá… thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm….
Quá thông minh: vì mình không thể nào chấp nhận nghe má»™t câu mà mình không hiểu: cần phải hiểu má»™t câu nói gì trÆ°á»›c khi nghe tiếp câu thứ hai, nếu không thì mình không buồn nghe tiếp.

Quá kinh nghiệm: Cuá»™c đời Ä‘ã dạy ta không nghe những gì người khác nói mà chỉ hiểu những gì mà ná»™i dung chuyển tải. Nếu không hiểu ná»™i dung, chúng ta không thể lặp lại lời người kia. CÅ©ng vì thế mà - trong giai Ä‘oạn đầu học ngoại ngữ - má»—i lần nghe má»™t câu tiếng Anh thì trong đầu phải dịch ra được tiếng Việt thì má»›i yên tâm, bằng không thì … câu ấy không có nghÄ©a.

Thế nhÆ°ng, đấy là lối học sinh ngữ ngược chiều. Tôi biết được 6 ngôn ngữ, trong Ä‘ó có ba ngôn ngữ thành thạo nghe nói đọc viết: Việt - Anh - Pháp, và tôi thấy rằng trong các ngôn ngữ tôi biết thì, má»™t cách khách quan, nghe và nói tiếng Việt là khó nhất (vì ở phÆ°Æ¡ng tây, không có ngôn ngữ nào mà mình đổi cao Ä‘á»™ của má»™t từ thì ý nghÄ©a từ ấy lại thay đổi: ma - má - mà - mạ - mã - mả). NhÆ°ng các bạn ở forum này, cÅ©ng nhÆ° tôi, đều không có vấn đề gì cả vá»›i cái sinh ngữ khó vào bậc nhất ấy!

Thế nhÆ°ng những thầy cô dạy chúng ta nghe nói tiếng Việt chẳng phải là những vị chuyên viên ngôn ngữ nhÆ° các thầy ngoại ngữ mà ta học tại các trường. Thầy dạy tiếng Việt chúng ta là tất cả những người quanh ta từ ngày ta ra đời: cha mẹ, anh chị, hàng xóm, bạn bè… nghÄ©a là đại Ä‘a số những người chÆ°a có má»™t giờ sÆ° phạm nào cả, thậm chỉ không có má»™t khái niệm nào về văn phạm tiếng Việt. Thế mà ta nghe tiếng Việt thoải mái và nói nhÆ° sáo. Còn tiếng Anh thì không thể nhÆ° thế được. Ấy là vì đối vá»›i tiếng Việt, chúng ta học theo tiến trình tá»± nhiên, còn ngoại ngữ thì ta học theo tiến trình phản tá»± nhiên.

Từ lúc sinh ra chúng ta Ä‘ã nghe mọi người nói tiếng Việt chung quanh (mà chẳng bao giờ ta phản đối: “tôi chẳng hiểu gì cả, đừng nói nữa”! Má»›i sanh thì biết gì mà hiểu và phản đối!). Sau má»™t thời gian dài từ 9 tháng đến 1 năm, ta má»›i nói những tiếng nói đầu tiên (từng chữ má»™t), mà không hiểu mình nói gì. Vài năm sau vào lá»›p mẫu giáo má»›i học đọc, rồi vào lá»›p 1 (sáu năm sau khi bắt đầu nghe) má»›i tập viết… Lúc bấy giờ, dù chÆ°a biết viết thì mình Ä‘ã nghe đưọc tất cả những gì người lá»›n nói rồi (kể cả Ä‘iều mình chÆ°a hiểu). NhÆ° vậy, tiến trình học tiếng Việt của chúng ta là Nghe - Nói - Đọc - Viết. Giai Ä‘oạn dài nhất là nghe và nói, rồi sau Ä‘ó từ vá»±ng tá»± thêm vào mà ta không bao giờ bỏ thời gian học từ ngữ. Và ngữ pháp (hay văn phạm) thì đến cấp 2 má»›i học qua loa, mà khi qua hết trung học thì ta Ä‘ã quên hết 90% rồi.

NhÆ°ng tiến trình ta học tiếng Anh (hay bất cứ ngoại ngữ nào) thì hoàn toàn ngược lại.

Thá»­ nhìn lại xem:

TrÆ°á»›c tiên là viết má»™t số chữ và thêm nghÄ©a tiếng Việt nếu cần. Kể từ Ä‘ó, học càng nhiều từ vá»±ng càng tốt, kế đến là học văn phạm, rồi lấy từ vá»±ng ráp vào cho Ä‘úng vá»›i văn phạm mà VIẾT thành câu! Rồi loay hoay sá»­a cho Ä‘úng luật! Sau Ä‘ó thì tập đọc các chữ ấy trúng được chừng nào hay chừng ấy, và nhiều khi lại đọc má»™t âm tiếng Anh bằng má»™t âm tiếng Việt! (ví dụ fire, fight, five, file… đều được đọc là ‘phai’ ).

Sau Ä‘ó má»›i tá»›i giai Ä‘oạn NÓI, mà ‘nói’ Ä‘ây có nghÄ©a là Đọc Lá»›n Tiếng những câu mình viết trong đầu mình, mà không thắc mắc người đối thoại có hiểu ‘message’ của mình hay không vì mình chỉ lo là nói có sai văn phạm hay không. Lúc bấy giờ má»›i khám phá rằng những câu mình viết thì ai cÅ©ng hiểu, nhÆ°ng khi mình nói thì chỉ có mình và … Thượng Đế hiểu thôi, còn người bản xứ (tiếng Anh) thì ‘huh - huh’ dài cổ nhÆ° cổ cò!

Sau thời gian dài thật dài, mình khám phá rằng mình từng biết tiếng Anh, và nói ra thì người khác hiểu tàm tạm, nhÆ°ng khi họ nói thì mình không nghe được gì cả (nghÄ©a là nghe không hiểu gì cả). Lúc bấy giờ má»›i tập nghe, và rồi Ä‘ành bỏ cuá»™c vì cố gắng mấy cÅ©ng không hiểu được những gì người ta nói.

Vấn đề là ở Ä‘ó: chúng ta Ä‘ã học tiếng Anh ngược vá»›i tiến trình tá»± nhiên, vì quá thông minh và có quá nhiều kinh nghiệm.

Tiến trình ấy là Viết - Đọc - Nói - Nghe!

Vì thế, muốn nghe và nói tiếng Anh, chuyện đầu tiên là phải quên Ä‘i kinh nghiệm và trí thông minh, để trở lại trạng thái ‘sÆ¡ sinh và con nít’, và đừng sá»­ dụng quá nhiều chất xám để phân tích, lý luận, dịch thuật!

Và Ä‘ây là bí quyết để Luyện nghe tiếng Anh

A. Nghe thụ động:
1. - ‘Tắm’ ngôn ngữ. Nghe không cần hiểu: Hãy nghe! Đừng hiểu.

Bạn chép vào CD má»™t số bài tiếng Anh (ví dụ từ trên forum này). Má»—i bài có thể dài từ 1 đến 5 phút.

Khi nào bạn ở nhà má»™t mình, thì mở các bài Ä‘ó ra vừa đủ nghe, và cứ lặp Ä‘i lặp lại mãi ra rả nhÆ° âm thanh nền suốt ngày. Bạn không cần để ý đến nó. Bạn cứ làm việc của mình, Ä‘ánh răng, rá»­a mặt, học bài làm bài, vào internet… vá»›i tiếng lải nhải của bài tiếng Anh. (thậm chí, trong lúc bạn ngủ cÅ©ng có thể để cho nó nói).

Trường hợp bạn có CD player, USB player hay iPod, thì Ä‘em theo để mở nghe khi mình có thời gian chết - ví dụ: di chuyển lâu giờ trên xe, đợi ai hay đợi đến phiên mình tại phòng mạch.

Công việc ‘tắm ngôn ngữ’ này rất quan trọng, vì cho ta nghe Ä‘úng vá»›i từng âm của má»™t ngôn ngữ lạ. Tai của chúng ta bắt rất nhanh má»™t âm quen, nhÆ°ng loại trừ những âm lạ. Ví dụ: Nếu bạn nghe câu: ‘mặt trời mọc cánh khi chim voi truy cập chén chó’, má»™t câu hoàn toàn vô nghÄ©a, nhÆ°ng bảo bạn lặp lại thì bạn lặp lại được ngay, vì bạn Ä‘ã quá quen vá»›i các âm ấy. NhÆ°ng khi má»™t người nói má»™t câu bằng chừng ấy âm (nghÄ©a là 11 âm/vần), trong ngôn ngữ bạn chÆ°a từng học, và bảo bạn lặp lại thì bạn không thể nào lặp lại được, và bảo rằng… không nghe được! (Bạn có Ä‘iếc Ä‘âu! Vấn đề là tai bạn không nhận ra được các âm!) Lối ‘tắm ngôn ngữ’ Ä‘ó chỉ là vấn đề làm quen Ä‘ôi tai, và sau má»™t thời gian (lâu đấy chứ không phải vài ngày) bạn sẽ bắt được các âm của tiếng Anh, và thấy rằng âm ấy rất dá»… nghe, nhÆ°ng hoàn toàn khác vá»›i âm Việt.

Đừng nản lòng vì lâu ngày mình vẫn không phân biệt âm: hãy nhá»› rằng bạn Ä‘ã tắm ngôn ngữ tiếng Việt ít ra là 9 tháng liên tục ngày Ä‘êm trÆ°á»›c khi mở miệng nói được tiếng nói đầu tiên và hiểu được má»™t hai tiếng ngắn của cha mẹ; và sau Ä‘ó lại tiếp tục ‘tắm ngôn ngữ’ Việt cho đến 4, 5 năm nữa!

2 - Nghe vá»›i hình ảnh Ä‘á»™ng.

Nếu có giờ thì xem má»™t số tin tức bằng tiếng Anh (má»™t Ä‘iều khuyên tránh: đừng xem chÆ°Æ¡ng trình tiếng Anh của các Ä‘ài Việt Nam, ít ra là giai Ä‘oạn đầu, vì xÆ°á»›ng ngôn viên Việt Nam, phần lá»›n, nói rất gần vá»›i âm Việt Nam (kể cả pronounciation), nên mình dá»… quen nghe, và từ Ä‘ó lá»— tai mình lại hỏng, về sau lại khó nghe người bản xứ nói tiếng Anh - thế là phải học lại lần thứ hai!). Các hình ảnh Ä‘ính kèm làm cho ta ‘hiểu’ được ít nhiều ná»™i dung bản tin, mà không cần phải ‘dịch’ từng câu của những gì xÆ°á»›ng ngôn viên nói. Bạn sẽ yên tâm hÆ¡n, sau khi nghe 15 phút tin tức, tá»± tóm lược lại, thì mình thấy rằng mình Ä‘ã nắm bắt được phần chính yếu của ná»™i dung bản tin. Và Ä‘ây là cách thÆ° hai để tắm ngôn ngữ.

B. Nghe chủ động.

1. Bản tin special english:
- Thu má»™t bản tin, và nghe lại rồi chép ra nhiều chừng nào hay chừng nấy… nhá»› là đừng tra cứu tá»± Ä‘iển hay tìm hiểu nghÄ©a vá»™i. Đoán nghÄ©a trong ná»™i dung câu, và nhá»› lại âm thanh của từ, hay cụm từ Ä‘ó, sau này tá»± nó sẽ rõ nghÄ©a, nếu trở Ä‘i trở lại hoài.

(Ngày xÆ°a, trên Ä‘ài VOA, sau má»—i chÆ°Æ¡ng trình tôi thường nghe má»™t cụm từ tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ°: statue, statute hay statu gì Ä‘ó, mà không biết viết thế nào, tuy vẫn hiểu đại loại là: hãy đợi đấy để nghe tiếp. Mãi sau này tôi má»›i biết rằng thuật ngữ rất quen thuá»™c ấy là ’stay tune’, nhÆ°ng má»™t thời gian dài, chính tả của chữ ấy đối vá»›i tôi không thành vấn đề!). Các bạn có thể luyện nghe tiếng Anh trên VOA tại  Listening VOA

2. Chăm chú nghe lại má»™t số bài mình từng nghe trong giai Ä‘oạn ‘tắm ngôn ngữ’

- Lấy lại script của những bài mình từng nghe, đọc lại và nhá»› lại trong tưởng tượng lời đọc mà mình từng nghe nhiều lần.
Sau Ä‘ó xếp bản script và nghe lại để hiểu. Lần này: tá»± nhiên mình sẽ nghe rõ từng tiếng và hiểu. Trường hợp không hiểu má»™t từ hay cụm từ, thì gắng lặp lại nhiều lần Ä‘úng nhÆ° mình Ä‘ã nghe, sau Ä‘ó lật lại script để so sánh.

3. Nghe nhiều lần, trước khi đọc script.

Sau Ä‘ó, đọc lại script, chủ yếu kiểm tra những từ mình Ä‘ã nghe hoặc Ä‘oán, hoặc những từ mà mình có thể phát âm lại nhÆ°ng không hiểu viết và nghÄ©a thế nào. Qua việc này, nhiều khi ta phát hiện rằng má»™t từ mình rất quen thuá»™c mà từ xÆ°a đến nay mình cứ in trí là phải nói má»™t cách nào Ä‘ó, thì thá»±c ra cần phải nói khác hẳn và phát âm nhÆ° thế thì má»›i mong nghe Ä‘úng và nói cho người khác hiểu. Sau Ä‘ó, xếp bản script và nghe lại má»™t hai lần nữa. (Ví dụ: hai chữ tomb, bury, khi xÆ°a tôi cứ Ä‘inh ninh là sẽ phát âm là ‘tôm-b(Æ¡), bÆ¡ri’ - sau này nghe chữ ‘tum, beri’ tôi chẳng hiểu gì cả - dù cho tôi nghe rõ ràng là tum, beri -cho đến khi xem script thì má»›i vỡ lẽ!)

4. Học hát tiếng Anh, và hát theo trong khi nghe.

Chọn má»™t số bài hát mà mình thích, tìm lyrics của nó rồi vừa nghe vừa nhìn lyrics. Sau Ä‘ó học thuá»™c lòng và hát song song vá»›i ca sÄ©, và gắng phát âm cÅ©ng nhÆ° giữ tốc Ä‘á»™ và trường Ä‘á»™ cho Ä‘úng. Khi nào buồn buồn cÅ©ng có thể tá»± hát cho mình nghe (nếu không có giọng tốt và hát sai giọng má»™t tí cÅ©ng không sao, vì chủ yếu là tập phát âm, tốc Ä‘á»™, trường Ä‘á»™ và âm Ä‘iệu tiếng Anh).

Và nói cho Ä‘úng giọng (qua hát) cÅ©ng là má»™t cách giúp mình sau này nhạy tai hÆ¡n khi nghe, vì thường thường ngôn ngữ trong các bài hát khó nghe hÆ¡n những câu nói bình thường rất nhiều.
TrÆ°á»›c khi tạm dừng topic này, tôi muốn nói thêm má»™t Ä‘iều.

Có bạn bảo rằng hiện nay mình chÆ°a hiểu, nên cố gắng nghe nhiều cÅ©ng vô ích, để mình học thêm, khi nào có nhiều từ vá»±ng để hiểu rồi thì lúc Ä‘ó sẽ tập nghe sau.

NghÄ© nhÆ° thế là HOÀN TOÀN SAI. Chính vì bạn chÆ°a hiểu nên má»›i cần nghe nhiều hÆ¡n những người Ä‘ã hiểu. Muốn biết bÆ¡i thì phải nhảy xuống nÆ°á»›c, không thể lấy lý do rằng vì mình không thể nổi nên ở trên bờ học cho hết lý thuyết rồi thì má»›i nhảy xuống, và sẽ biết bÆ¡i! ChÆ°a biết bÆ¡i mà xuống nÆ°á»›c thì sẽ uống nÆ°á»›c và ngá»™p thở đấy, nhÆ°ng phải thông qua uống nÆ°á»›c và ngá»™p thở nhÆ° thế thì má»›i hy vọng biết bÆ¡i.

Muốn biết bÆ¡i, thì phải nhảy xuống nÆ°á»›c, và nhảy khi chÆ°a biết bÆ¡i. Chính vì chÆ°a biết bÆ¡i nên má»›i cần nhảy xuống nÆ°á»›c.

Muốn biết nghe và hiểu tiếng Anh thì phải nghe tiếng Anh, nghe khi chÆ°a hiểu gì cả! Và chính vì chÆ°a hiểu gì nên cần phải nghe nhiều.

C. NGHE BẰNG TAI

Khi tôi bảo rằng chúng ta gặp trở ngại khi học ngoại ngữ vì thông minh và có nhiều kinh nghiệm, có người cho rằng Ä‘ó là nói theo nghÄ©a bóng. Không phải Ä‘âu, tôi nói theo nghÄ©a Ä‘en Ä‘ó! Qua sá»± kiện sau (và anh/chị/em (ACE) chắc chắn cÅ©ng từng gặp những trường hợp tÆ°Æ¡ng tá»±) ACE sẽ thấy ngay. Má»™t người bạn từng dạy Anh Văn ở Trung Tâm Ngoại Ngữ vá»›i tôi, sau này sang định cÆ° ở Mỹ. Anh cùng Ä‘i vá»›i đứa con 7 tuổi, chÆ°a biết má»™t chữ tiếng Anh nào. 11 năm sau tôi gặp lại hai cha con tại Hoa Kỳ. Con anh nói và nghe tiếng Anh không khác má»™t người Mỹ chính cống.

Trong khi Ä‘ó anh nói tiếng Anh tuy lÆ°u loát hÆ¡n xÆ°a, nhÆ°ng rõ ràng là má»™t người nÆ°á»›c ngoài nói tiếng Mỹ. Khi xem chÆ°Æ¡ng trình hài trên TV, con anh cười Ä‘úng vá»›i tiếng cười nền trong chÆ°Æ¡ng trình, trong khi Ä‘ó anh và tôi nhiều khi không hiểu họ nói gì Ä‘áng cười: rõ ràng là kỹ năng nghe của con anh hÆ¡n anh rồi! Điều này chứng tỏ rằng khi sang Mỹ, anh Ä‘ã có kinh nghiệm về tiếng Anh, và ‘khôn’ hÆ¡n con anh vì biết nhiều kỹ thuật, phÆ°Æ¡ng pháp học tiếng Anh, nên tiếp tục học tiếng Anh theo tiến trình phản tá»± nhiên; trong khi con anh, vì không ‘thông minh’ bằng anh, và thiếu kinh nghiệm, nên Ä‘ã học tiếng Anh theo tiến trình tá»± nhiên mà không theo má»™t phÆ°Æ¡ng pháp cụ thế nào để học vocabulary, grammar, listening, speaking cả.

- Đi vào cụ thể từ vá»±ng Anh.

(Những phân tích sau Ä‘ây là để thuyết phục ACE Ä‘i vào tiến trình tá»± nhiên - và Ä‘iều này Ä‘òi hỏi phải xóa bỏ cái phản xạ lâu ngày của mình là học theo tiến trình ngược - và công việc xóa bỏ cái phản xạ sai này lại làm cho ta mất thêm thì giờ. ACE đọc để tin vào tiến trình tá»± nhiên, chứ không phải để nhá»› những phân tích ‘tào lao’ này, khiến lại bị trở ngại thêm trong quá trình nâng cao kỹ năng của mình.

- Xóa bỏ kinh nghiệm nghe nguyên âm:

Tiếng Anh là tiếng phụ âm.

Tiếng Anh chủ yếu là ngôn ngữ Ä‘a âm:

Má»™t từ thường có nhiều âm. Lá»— tai chúng ta Ä‘ã ‘bị Ä‘iều kiện hóa’ để nghe âm tiếng Việt. Tiếng Việt là loại tiếng Ä‘Æ¡n âm, vì thế, má»—i tiếng là má»™t âm và âm chủ yếu trong má»™t từ là nguyên âm. Đổi má»™t nguyên âm thì không còn là từ Ä‘ó nữa: ‘ma, mi, mÆ¡’ không thể hoán chuyển nguyên âm cho nhau, vì ba từ có ba nghÄ©a hoàn toàn khác nhau. Mặc khác, tiếng Việt không bao giờ có phụ âm cuối từ. Ngay cả những chữ mà khi viết có phụ âm cuối, thì người việt cÅ©ng không đọc phụ âm cuối; ví dụ: trong từ ‘hát’, nguyên âm má»›i là ‘át’, h(ờ)-át, chứ không phải là h(ờ)-á-t(Æ¡), trong khi Ä‘ó từ ‘fat’ tiếng Anh được đọc là f(ờ)-a-t(ờ), vá»›i phụ âm ‘t’ rõ ràng.

Trong tiếng Việt hầu nhÆ° không có những từ vá»›i hai phụ âm Ä‘i kế tiếp (ngoài trừ ch và tr - nhÆ°ng thá»±c ra, ch và tr cÅ©ng có thể thay bằng 1 phụ âm duy nhất) vì thế, tai của má»™t người Việt Nam = chÆ°a bao giờ làm quen vá»›i ngoại ngữ - không thể nhận ra hai phụ âm kế tiếp. Do Ä‘ó, muốn cho người Việt nghe được má»™t tiếng nÆ°á»›c ngoài có nhiều phụ âm kế tiếp, thì phải thêm nguyên âm (Æ¡) vào giữa các phụ âm; ví dụ: Ai-xÆ¡-len; Mat-xÆ¡-cÆ¡-va.

Vá»›i kinh nghiệm (phản xạ) Ä‘ó, má»™t khi ta nghe tiếng Anh, ta chờ đợi nghe cho đủ các nguyên âm nhÆ° mình NHÌN thấy trong ký âm (phonetic signs), và không bao giờ nghe được cả. Ví dụ: khi học từ America ta thấy rõ ràng trong ký âm: (xin lá»—i vì không thể ghi phonetic signs vào trang này) ‘Æ¡-me-ri-kÆ¡’, nhÆ°ng không bao giờ nghe đủ bốn âm cả, thế là ta cho rằng họ ‘nuốt chữ’. Trong thá»±c tế, họ đọc đủ cả, nhÆ°ng trong má»™t từ Ä‘a âm (trong khi viết) thì chỉ đọc Ä‘úng nguyên âm ở dấu nhấn (stress) - nếu má»™t từ có quá nhiều âm thì thêm má»™t âm có dấu nhấn phụ (mà cÅ©ng có thể bỏ qua) - còn những âm khác thì phải đọc hết các PHỤ ÂM, còn nguyên âm thì sao cÅ©ng đưọc (mục Ä‘ích là làm rõ phụ âm). Có thể chúng ta chỉ nghe: _me-r-k, hay cao lắm là _me-rÆ¡-k, và nhÆ° thế là đủ, vì âm ‘me’ và tất cả các phụ âm đều hiện diện. Bạn sẽ thắc mắc, nghe vậy thì làm sao hiểu? Thế trong tiếng Việt khi nghe ‘Mỹ’ (hết) không có gì trÆ°á»›c và sau cả, thì bạn hiểu ngay, tại sao cần phải đủ bốn âm là Æ¡-mê-ri-kÆ¡ bạn má»›i hiểu Ä‘ó là ‘Mỹ’?

Tóm lại: hãy nghe phụ âm, đừng chú ý đến nguyên âm, trừ âm có stress!

Má»™t ví dụ khác: từ interesting! Tôi từng được hỏi, từ này phải đọc là in-tÆ¡-res-ting hay in-tÆ¡-ris-ting má»›i Ä‘úng? Chẳng cái nào Ä‘úng, chẳng cái nào sai cả.

NhÆ°ng lối đặt vấn đề sai! Từ này chủ yếu là nói ‘in’ cho thật rõ (stress) rồi sau Ä‘ó đọc cho đủ các phụ âm là người ta hiểu, vì người bản xứ chỉ nghe các phụ âm chứ không nghe các nguyên âm kia; nghÄ©a là họ nghe: in-trstng; và để rõ các phụ âm kế tiếp thì họ có thể nói in-tr(i)st(i)ng; in - tr(Æ¡)st(Æ¡)ng; in-tr(e)st(Æ°)ng. Mà các âm (i)(Æ¡), để làm rõ các phụ âm, thì rất nhỏ và nhanh đến Ä‘á»™ không rõ là âm gì nữa. Trái lại, nếu đọc to và rõ in-tris-ting, thì người ta lại không hiểu vì dấu nhấn lại sang ‘tris’!

Từ Ä‘ó, khi ta phát âm tiếng Anh (nói và nghe là hai phần gắn liền nhau - khi nói ta phát âm sai, thì khi nghe ta sẽ nghe sai!) thì Ä‘iều tối quan trọng là phụ âm, nhất là phụ âm cuối. Lấy lại ví dụ trÆ°á»›c: các từ fire, fight, five, file phải được đọc lần lượt là fai- (Æ¡)r; fai-t(Æ¡); fai-v(Æ¡), và fai- (Æ¡)l, thì người ta má»›i hiểu, còn đọc ‘fai’ thôi thì không ai hiểu cả.

Vá»›i từ ‘girl’ chẳng hạn, thà rằng bạn đọc gÆ¡-rôl / gÆ¡-rÆ¡l (dÄ© nhiên chỉ nhấn gÆ¡ thôi), sai hẳn vá»›i ký âm, thì người ta hiểu ngay, vì có đủ r và l, trong khi Ä‘ó đọc Ä‘úng ký âm là ‘gÆ¡:l’ hay bỏ mất l (gÆ¡) thì họ hoàn toàn không hiểu bạn nói gì; mà có hiểu chăng nữa, thì cÅ©ng do context của câu chứ không phải là do bạn Ä‘ã nói ra từ Ä‘ó.

- Xóa bỏ kinh nghiệm nghe âm Việt.

Các nguyên âm Việt và Anh không hề giống nhau. Má»™t âm rất rõ trong tiếng Anh sẽ rất nhoè vá»›i má»™t lá»— tai người Việt, và má»™t âm rất rõ trong tiếng Việt thì rất nhoè trong lá»— tai người Anh (người bản xứ nói tiếng Anh). Ví dụ: Khi bạn nói: “Her name’s HÆ°Æ¡ng!” Bạn đọc từ HÆ°Æ¡ng thật rõ! Thậm chí la lên thật to và nói thật chậm thì người ấy vẫn không nghe ra. Vì ‘Æ°Æ¡’ đối vá»›i họ là âm rất nhoè. NhÆ°ng nói là ‘Hu-ôn-gh(Æ¡)’ họ nghe rõ ngay; từ Ä‘ó ta phải hiểu họ khi nói đến cô Huôngh chứ đừng Ä‘òi hỏi họ nói tên HÆ°Æ¡ng nhÆ° người Việt (phải mất vài năm!).

TÆ°Æ¡ng tÆ° nhÆ° vậy, không có nguyên âm tiếng Anh nào giống nhÆ° nguyên âm tiếng Việt. Nếu ta đồng hóa để cho dá»… mình, là ta sẽ không nghe được họ nói, vì thế giá»›i này không quan tâm gì đến cách nghe của người Việt Nam đối vá»›i ngôn ngữ của họ.

Ví dụ: âm ‘a’ trong ‘man’ thì không phải là ‘a’ hay ‘ê’ hay ‘a-ê’ hay ‘ê-a’ tiếng Việt, mà là má»™t âm khác hẳn, không hề có trong tiếng Việt. Phải nghe hàng trăm lần, ngàn lần, thậm chí hàng chục ngàn lần má»›i nghe Ä‘úng âm Ä‘ó, và rất rõ! Ấy là chÆ°a nói âm ‘a’ trong từ này, được phát âm khác nhau, giữa má»™t cÆ° dân England (London), Scotland, Massachusetts (Boston), Missouri, Texas!

CÅ©ng thế, âm ‘o’ trong ‘go’ không phải là ‘ô’ Việt Nam, cÅ©ng chẳng phải là ô-u (nhÆ° cách phiên âm xÆ°a) hay Æ¡-u (nhÆ° cách phiên âm hiện nay), lại càng không phài là ‘âu’, mà là má»™t âm khác hẳn tiếng Việt. Phát âm là ‘gô’, ‘gÆ¡u’ hay ‘gâu’ là nhoè hẳn, và do Ä‘ó những từ dá»… nhÆ° ‘go’ cÅ©ng là vấn đề đối vá»›i chúng ta khi nó được nói trong má»™t câu dài, nếu ta không tập nghe âm ‘ô’ của tiếng Anh Ä‘úng nhÆ° họ nói.

Má»™t âm nhoè thì không có vấn đề gì, nhÆ°ng khi phải nghe má»™t Ä‘oạn dài không ngÆ°ng nghỉ thì ta sẽ bị rối ngay.

Đây cÅ©ng là do má»™t kinh nghiệm tai hại